Nobel ve kültürel emperyalizm

Nobel Edebiyat Ödülü, ödül komitesinin adayların yapıtlarını sadece edebiyata göre değerlendirdiği bir kıstasla verilmez. Bunu, Orhan Pamuk’un Nobel’ine dönük ‘edebi değil siyasi’ yorumunu sivrilmek maksadıyla demiyorum.

Pamuk, Nobel’i edebiyatıyla sonun değin hak etti. Nobel ortalamasına göre erken yaşta ödülü alması tartışmaya dahildir ki, ben de o tartışmanın dışındayım. Esasında Nobel Edebiyat Ödülü, Nobel’in anlamı bir ödülden daha fazla olduğundan beridir edebiyatın dışında kaygılarla veriliyor. 

Nobel Edebiyat Komitesi, çok açık bir biçimde kültürel emperyalizm yapıyor. Son yıllarda ödül alan Çinli yazar Mo Yan, Nobel’in alerjisi olan ‘sansürü’ savunduğu halde, Çin halk hikayelerini Batılı, daha çok da Fransız edebi tarzında anlatan bir yazardı. Yani kütüğü Çinli ama edebiyatı Avrupalıydı. Kanadalı Alice Munro, kısa öykünün babaannesiydi. Ve Batı’lı edebiyat tarzının koyu bir savunucusuydu. Patrick Modiano ise Fransa’da çok tanınan ama 1978’den beri büyük bir eser verememiş bir yazardı. Komite daha sonra Rusya-Ukrayna krizinin patladığı yıl Ukraynalı gazeteci ve birkaç öykücük yazmış Svetlana Aleksiyeviç’e bu ödülü verdi. 

BOB DYLAN’DAN AĞZI YANAN

Ve geçen sene ABD’li söz yazarı ama çoğunlukla şarkıcı Bob Dylan ödülün sahibi oldu. Son ana kadar ödülü kabul etmeyip, törene katılmama direnişiyle de komitenin emdiği sütü burnundan getirdi. Nobel Edebiyat Komitesi, Batı’lı tarzda eser vermemiş yahut kendini kimlik olarak Batı’ya eklememiş bir yazara ödül vermeyi kesinlikle ret ediyor. Bir güçlü edebiyat temsilcisi, bir Batı’yı tercih eden yazar, bir de marjinal edebiyatçıyı tercih ediyor. Komitenin kime Nobel vereceği, çizelgeyi takip ederek tahmin edilebilir hale geldi. Bu yıl ödülün vasatın üstü Japon asıllı İngiliz yazar Kazuo İshiguro›ya verilmesi, Nobel komitesinin ‘Geçen seneki Bob Dylan krizinden sonra ‘ağzımız yandı ama ille de Batı edebiyatı’ manifestosu adeta. Enseyi karartmayın...    

Nobel Edebiyat Ödülü Kazuo Ishiguro’ya…

İsveç’Teki Nobel Komitesi, 2017 Nobel Edebiyat Ödülü›nü roman yazarı Kazuo Ishiguro’ya verdi. Japon asıllı İngiliz yazar Kazuo Ishiguro Günden Kalanlar, Değişen Dünyada Bir Sanatçı, Uzak Tepeler gibi eserleriyle tanınıyor. Yazarın Türkçe’ye de çevirilmiş çok sayıda kitabı var. 2017 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanacak isimler arasında Haruki Murakami, Margaret Atwood ve Ngugi wa Thiong’o gibi yazarların isimleri de geçiyordu.  Geçtiğimiz yıl Nobel Edebiyat Ödülü “Amerikan şarkı kültüründe yeni bir şiirsel anlatım yarattığı için” ABD’li şarkıcı Bob Dylan’a verilmişti. Bob Dylan ödülü almaya gelmemiş ancak daha sonra İsveç’e gittiği bir konserde almıştı. 

Info
Category:
Created:
Updated:
187
Comments (0)